O σπουδαίος συγγραφέας Ηλίας Βενέζης έγραψε το 1951 στο ΒΗΜΑ για την μαύρη ημέρα της Σφαγής του Διστόμου

 

Επτά χρόνια μετά τη σφαγή, στο φύλλο του «Βήματος» της 15ης Μαΐου 1951 ο σπουδαίος συγγραφέας  και συνεργάτης - τότε -  Ηλίας Βενέζης έγραψε σε επιφυλλίδα για την μαύρη ημέρα της σφαγής του Διστόμου. Μας το θυμίζει - μαζί με άλλα κείμενα για την Μαρτυρική και Ιστορική κωμόπολη - η εξαιρετική στήλη ΤΟ ΒΗΜΑ HISTORY Newsletter που επιμελείται ο Γιάννης Διαμαντής. Το Νewsletter του Βήματος μπορείτε να το λαμβάνετε δωρεάν κάθε Κυριακή με εγγραφή σε αυτό.

Το κείμενο του  ΗΛΙΑ ΒΕΝΕΖΗ :

Γιατί θυμόμαστε σήμερα το Δίστομο και το αποσπούμε από την περιοχή του λησμονημένου καιρού; Ω, είναι μια μικρή είδηση στις εφημερίδες. Μάς είχανε παραδώσει, λέει, οι σύμμαχοι, για να τον δικάσουμε τον Γερμανό αξιωματικό, τον δήμιο του Διστόμου.

»Τον είχαμε στις φυλακές του Αβέρωφ. Και ήταν ακριβώς μια από αυτές τις μέρες, που πλησιάζει η επέτειος, ήταν να γίνει η δίκη του. Αλλά η δίκη την τελευταία στιγμή σταμάτησε. Γιατί έτσι γίνεται, λέει, και στο Παρίσι. Έγινε, λέει, και στο Παρίσι μια συνθήκη εμπορική Γαλλίας – Γερμανίας. Και από τότε κάθε δίωξη Γερμανού εγκληματία πολέμου σταμάτησε.

»Λοιπόν και εμείς έχουμε καπνά να στείλουμε στη Γερμανία. Τα καπνά πρέπει να σβήσουν το Δίστομο και το σβήνουν.

»Ο άνθρωπος, ο ήρωας της ηλιόλουστης εκείνης μέρας του Διστόμου με τις βιασμένες, τις ξεκοιλιασμένες γυναίκες, με τα σκοτωμένα βρέφη, με τους αποκεφαλισμένους παπάδες (…), ο ήρωας εκείνης της μέρας της “δύναμης” θα πρέπει να αφεθεί να πάει να αφεθεί να πάει να καλλιεργήσει τα λαχανικά του στον κήπο του σπιτιού του και να παίξει λίγο από εκείνη τη ζεστή, παθητική παλιά γερμανική μουσική».

»Κανένα αίσθημα εκδίκησης, κανένα αίσθημα αγριότητας δεν υπαγορεύει αυτές εδώ τις γραμμές. Ο άνθρωπος που τις γράφει μπόρεσε, παιδί ακόμα, γυρίζοντας από μία φριχτή δοκιμασία σε άλλη περιοχή της ελληνικής τραγωδίας, γυρίζοντας απ’ τα εργατικά τάγματα των σκλάβων της Ανατολής, μπόρεσε να δώσει στη λογοτεχνία της πατρίδας τους ένα βιβλίο εκείνου του αβάσταχτου πόνου χωρίς μίσος.

»Δεν πιστεύει, ο άνθρωπος που γράφει εδώ, στη “γόνιμη” καταπώς λεν δύναμη του μίσους. (…) Πιστεύω πως και αυτό ακόμα το τέρας του Διστόμου θα έχει εφιάλτες και τύψεις».

Οι Ναζί χαμογελούν στον φωτογραφικό φακό έχοντας σκορπίσει τον θάνατο στο Δίστομο 

Θάνατος παντού

Ο Βενέζης μεταφέρει εφιαλτικές εικόνες, καταγεγραμμένες σε επίσημη κρατική έκθεση.

» “…Όταν οι τροχοί εσταμάτησαν προ του Διστόμου τρομερά η γαλήνη ηπλούτο εντός χωρίου. Δεν εφείσθησαν ουδενός. Ο πατήρ πρώτος, η σύζυγος κατόπιν και ηκολούθουν τα τέκνα οιασδήποτε ηλικίας.

»Βρέφη δύο, πέντε και επτά μηνών εκρεουργούντο δι’ αποκοπής της καρωτίδος. Αλλά καθ’ ήν στιγμήν εθηλάζοντο. Ανευρέθη βρέφος φέρον εις το στόμα του αποκεκομμένον τον μαστόν της μητρός του, με τραύμα εις το κέντρον τού άνω μέρους της κεφαλής του και έτερον εις τον λαιμόν.

»Το παιδί του εκτελεσθέντος ειρηνοδικού Γκριτσέπη και της βιασθείσης και σφαγιασθείσης συζύγου του ευρέθη πληγωμένον την επόμενην της φοβεράς σφαγής παρά το πτώμα του πατρός του το οποίον δεν ήθελε να αποχωρισθή. Τα έντερα τεσσάρων χωρικών ευρέθησαν περιτυλιγμένα πέριξ του λαιμού των. Ο ιερεύς του χωρίου ευρέθη ακέφαλος.  Η εις μικράν από του πτώματος απόστασιν ευρεθείσα κεφαλή του είχε τους οφθαλμούς εξωρυγμένους…»

«Επήρα», αναφέρει ο Βενέζης, «το απόσπασμα της εικόνας από το επίσημο χρονικό του Διστόμου από την έκθεση του τότε νομάρχου Βοιωτίας. Είναι δυνατόν αυτή η εικόνα να μην παρακολουθεί τυραννικά τον ήρωά της; Θα είχαμε άραγε να κερδίσουμε τίποτα παίρνοντας τη ζωή του; Όχι ασφαλώς».

(…)

»Θέλω να θυμηθώ μια μαυροντυμένη Ελληνίδα του Διστόμου. Ήταν, νομίζω η πρώτη μετά την απελευθέρωση επέτειο της σφαγής του Διστόμου. Σύναξη πολλή είχε γίνει στο τραγικό χωριό σα να ήταν πανηγύρι, λογάδες είχαν φτάσει απ’ την Αθήνα, μουσικές παίζανε πένθιμα, μεγάλα πανώ λέγανε λόγια κραυγαλέα – το καθετί είχε γίνει για να δοθεί τόνος ασεβής στον πρόσφατο πόνο και στα δάκρυα.

»Οι επιζώντες του Διστόμου, τα φαντάσματα, μαυροντυμένα τριγυρίζανε στα σοκάκια του χωριού, βλέπανε απορώντας τα γινόμενα, αναγκάζονταν κάθε τόσο να επαναλαμβάνουν το χρονικό στους ξένους που τους ρωτούσαν. (…)

»Καθόταν στο πηγάδι, μαυροντυμένο πλάσμα αγγελικό, με πρόσωπο ωχρό, αγιασμένο απ’ τον πόνο. (…) Η γυναίκα εκεί ασάλευτη να κοιτάζει το νερό. (…) Μονάχα το νερό, αιωνιότητα, αδιατάρακτη, τίποτα άλλο. Τι άλλο; Αδερφάδες, μητέρα, παιδιά, όλα τα είχαν σφάξει στη μέρα του Διστόμου.

»Κάποιος ξένος πέρασε, σταμάτησε, την κοίταξε, ρώτησε να μάθει το περιστατικό της. Τον κοίταζε σιωπηλή, καμμιά απόκριση, πάλι γύρισε τα μάτια της στο νερό. Κι άλλος πέρασε, λογάς, ρώτησε. Καμμιά απόκριση. Ήταν εκεί ασάλευτη, σεμνή, σιωπηλή, η πίκρα, ο πόνος της Ελλάδας.

ΗΛΙΑΣ ΒΕΝΕΖΗΣ

Μεταπολεμική φωτογραφία του Δημοτικού Σχολείου Διστόμου.

 

Μεταπολεμική φωτογραφία του Δημοτικού Σχολείου Διστόμου, γύρω στα 1948 με 1952 (;)

Φαίνεται και η επιγραφή της Σφαγής για τα παλικάρια του Διστόμου που εκτελέστηκαν εκεί από τους Ναζί Γερμανούς. ( δείτε το 44 αριστερά από την πόρτα ).

Διακρίνεται τέρμα αριστερά όρθιος κι ο επί σειρά ετών δάσκαλος Λεονάρδος Ευθυμίου.

Διακρίνεται ο επί σειρά ετών δάσκαλος

Γαλλικός Χάρτης του 19oυ αιώνα των Αρχαίων Φωκικών Πόλεων - το Δίστομο αναφέρεται με το αρχαίο όνομα Αμβρυσσός ( Ambryssus )

 

Αναφορά στην νικηφόρα Μάχη του Διστόμου το 1827 στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, στο Μνημείο του Νότη Μπότσαρη.

 

 Η Φωτογραφία είναι του συμπατριώτη μας Νίκου Πράππα.

Το ''Διπλούν Τείχος'' της Αμβρόσσου. Τμήμα από το περίφημο τείχος του αρχαίου Διστόμου που άντεξε σε πολλές επιδρομές.

 

Το ''Διπλούν Τείχος'' της Αμβρόσσου. Τμήμα του από το περίφημο τείχος του αρχαίου Διστόμου που άντεξε σε πολλές επιδρομές και αναφέρθηκε από πολλούς περιηγητές και δη από τον Παυσανία.

Ανατρέξτε στα Φωκικά στο βιβλίο ''Παυσανίου Ελλάδος περιήγησις'' στο κεφάλαιο 36.

Ο περίφημος οικισμός του Μπάρλου, έργο του Δημήτρη και της Σουζάνας Αντωνακάκη, τέλη δεκαετίας του εξήντα

 

Σπάνια φωτογραφία από τον περίφημο οικισμό του Μπάρλου στο Δίστομο, ο οποίος δημιουργήθηκε από τους αρχιτέκτονες Δημήτρη και Σουζάνα Αντωνακάκη και παραδόθηκε στους εργαζόμενους στην Εταιρεία ''Ελληνικοί Βωξίται Ελικώνος'' του Γεωργίου Λουκά Μπάρλου, στα τέλη της δεκαετίας του εξήντα ( 60' ).

Η Πλατεία Δανιήλ Γαμβρίλη και Ηρώων ( Κάτω Πλατεία ) Διστόμου, αρχές της δεκαετίας του ογδόντα, από Ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ

 

Η Πλατεία Δανιήλ Γαμβρίλη και Ηρώων ( Κάτω Πλατεία ) Διστόμου, αρχές της δεκαετίας του ογδόντα, από Ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ.

Διακρίνεται το Super Market Μπάρλου,( νυν εστιατόριο ''Εκάτη'' ), το Cafe Pattiserie του Καστρίτη,  ( δίπλα στο σημερινό Box ), το πρατήριο υγρών καυσίμων Σφουντούρη, καθώς επίσης και το παραδοσιακό μπακάλικο του Καρούζου, ( νυν Διαγνωστικό Κέντρο ''Ίασις'' ).

1952 - ΔΙΣΤΟΜΙΤΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΜΑΖΩΞΗ

 

Διστομίτες της Αμερικής σε κάποια μάζωξη τους, εν έτει 1952.

Πολλοί απ' αυτούς είναι ορφανά της Σφαγής. Διέπρεψαν και πρόσφεραν πολλά στην ιατρική και κατ' επέκταση στην επιστήμη.

Ένας από αυτούς είναι και ο Ιωάννης Γ. Λούκας, για τον οποίο θα κάνουμε ειδική μνεία σε επόμενο άρθρο. Είναι ο δεύτερος από δεξιά με το βελάκι.

Διακρίνονται οι εξής από αριστερά προς τα δεξιά:

Ιωάννης Λιάσκος, Δήμητρα Λιάσκου ( Περγαντίνα ), τρείς άγνωστοι φίλοι;* Γεώργιος Σεχρεμέλης, Χαράλαμπος Τζάθας, Γιώργος 

Περγαντίνας, Ιωάννης Λούκας, Νικόλαος Μπαλαγούρας;

Το πρώτο κύμα μεταναστών ίδρυσε τον Σύλλογο Διστομιτών Αμερικής με την ονομασία Patriotic Society Distomiton 

*Όποιος γνωρίζει οτιδήποτε, μπορεί να συμπληρώσει τα κενά ή να συμπληρώσει κάτι.

Το κάψιμο του Διστόμου και οι καταστροφές των γύρω χωριών από τους Τούρκους, τον Ιούνιο του 1823

 

Τα ελληνικά στρατεύματα που είχαν συγκεντρωθεί μέχρι τότε σε αυτή την περιοχή ήταν πολύ λίγα σε αριθμό για να εμπλακούν σε επιτυχημένη μάχη, έτσι αρκέσθηκαν στο να κρατούν περάσματα από όπου θα περνούσε ο εχθρός. 

Ο Μουσταφά Πασάς που το πληροφορήθηκε, απέσπασε από το κυρίως σώμα των δυνάμεών του, ελαφρά τμήματα στρατευμάτων, τα οποία επέδραμαν μέσω από σχεδόν αδιάβατα μονοπάτια του όρους Παρνασσός, με σκοπό να καταλάβουν τα περάσματα από όπου θα έπρεπε να περάσει ο κύριος όγκος των δυνάμεών του και να διευκολύνουν έτσι τη διέλευσή τους. 

Οδηγούμενοι από μερικούς μουσουλμάνους που κατοικούσαν στην περιοχή πριν την επανάσταση, και γνώριζαν τέλεια την περιοχή, αυτά τα ελαφρά τμήματα των στρατευμάτων κατάφεραν να φθάσουν στο χωριό Ράχωβα (προφανώς Αράχωβα) όπου έσφαξε τους λίγους κατοίκους που δεν είχαν προλάβει να διαφύγουν για να σωθούν. 

Από εκεί, κατευθύνθηκε προς το Καστρί,( Δελφούς ) το Δίστομο και μερικά ακόμη χωριά που τα έκαψε. Στις 10 Ιουνίου αυτό το εκστρατευτικό σώμα πήρε την κατεύθυνση προς το Χρυσό, αλλά μια μικρή ελληνική ομάδα που κρατούσε τα μονοπάτια που οδηγούσαν σε αυτή την πόλη, κατάφερε να εμποδίσει τη διέλευσή τους για 9 ώρες.

Ντοκουμέντο από Ίδρυμα των Αθηνών στις 3 Ιουλίου 1944, για περίθαλψη των ορφανών της Σφαγής

Ντοκουμέντο από Ίδρυμα των Αθηνών στις 3 Ιουλίου 1944, για περίθαλψη των ορφανών της Σφαγής, ούτε ένα μήνα από την αποφράδα ημέρα της Σφαγής.
 

Επίθεση Ληστών στις 18 Ιουνίου του 1855 στο Δίστομο - Δημοσίευμα σε Γαλλική Εφημερίδα.

 

Συγκλονιστικό κινηματογραφικό Ντοκουμέντο από το Δίστομο του 1930, από επίσκεψη της Βασίλισσας Μαρίας της Ρουμανίας και των Πριγκίπων Μαριορής και Καρόλου.

Πηγή: https://arhivelenationale.ro/site/

Ευχαριστώ τον συμπολίτη μας Τάσο Μπαλαγούρα που ανακάλυψε το ντοκουμέντο

Δείτε το βίντεο

Συγκλονιστικό κινηματογραφικό Ντοκουμέντο από το Δίστομο του 1930, από επίσκεψη της Βασίλισσας Μαρίας της Ρουμανίας και των Πριγκίπων Μαριορής και Καρόλου που είχαν σχέση με την τότε ελληνική βασιλική οικογένεια, εξ' ου και η επίσκεψη.

Το τότε συνεργείο που κάλυπτε τις δραστηριότητες της Βασίλισσας, ήταν Ρουμάνικο.

Το μεγάλο κτήριο που διακρίνεται πριν αρχίσουν τα πλάνα από το Δίστομο, λογικά πρέπει να είναι από την Λιβαδειά για να καταλήξει στο Δίστομο κι από κει Διστομίτες Αγωγιάτες να τους πάνε στον Όσιο Λουκά, κάτι που συνέβαινε μέχρι την δεκαετία του 60', στις αρχές αυτής, επειδή πήγαινε κανείς στο Μοναστήρι μόνο από στενά μονοπάτια.